Laika en de pollenkoning

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

In de bossen bij Ängelholm komt me, op een snikhete julidag, een bezwete en zwaar hijgende vijftiger in stevig tempo tegemoet. In Skånsk dialect vraagt hij of ik zijn wit gevlekte hond gezien heb. Spijtig schud ik mijn hoofd en vervolg ik het pad naar het UFO-monument. – Het wat? – Het U-F-O-monument.

Op 18 mei 1946 fietst Gösta Carlsson, 28 jaar, naar zee om vogels te spotten. Vanwege de invallende schemering heeft hij net zijn hoofdlamp aangeknipt als tot zijn grote schrik een vreemd object voor hem opdoemt. Gösta herkent een telescoopmast, een landingsgestel en enkele ruimtewezens. Hij concludeert dat het om een UFO moet gaan. Als het ruimteschip weer is opgestegen ziet Gösta dat zijn hele lichaam bedekt is door een laag gouden poeder; berkenstuifmeel.

Het bizarre voorval inspireert hem een preparaat tegen prostaatproblemen te ontwikkelen dat gebaseerd is op stuifmeelpollen; handel die hem uiteindelijk miljoenen oplevert. Daarvan bouwt Gösta een nieuw ijsstadion voor Ängelholm en haalt hij Zwedens beste ijshockeyers over om voor Rögle BK te komen spelen. Deze sponsoractie ‘avant la lettre’ verandert hem van een zonderlinge eenling in een succesvol ondernemer, bijgenaamd ”de Pollenkoning.” Vijfentwintig jaar lang houdt hij zijn mond over de herkomst van zijn kennis, bang om niet serieus te worden genomen.

Tussen de berkenbomen waar Gösta zijn UFO ontdekte, staat nu een miniatuur en markeren betonnen cirkels de landingssporen van het toestel. Dankbaar voor de schaduw, rust ik er even uit. Dan, alsof ze Laika de ruimtehond zelf is – die dol van levensvreugde wil duidelijk maken dat ze – tegen alle eerdere berichtgeving in – haar eenzame testvlucht in de Spoetnik2 anno 1957 wél overleefd heeft – en gewoon is overgestapt op Mars Centraal Station naar een UFO met bestemming Siberië –  welke ongelukkigerwijs op de Siberiëweg in Ängelholm landde in plaats van op de bevroren Russische thuisbasis.….  Nou zó wanhopig enthousiast dus ongeveer, racet een wit gevlekte hond rondjes om het UFO-monument van Gösta Carlsson. Op de naam Laika reageert ze jammer genoeg niet.

Het is té warm, ik keer om. Terug bij de bosrand wacht me een verrassing: ‘Laika’ heeft haar baasje gevonden! Was Gösta Carlsson nou een slimme, theatrale zakenman of juist een maffe zonderling die eenvoudig zo sterk in iets geloofde dat het een succes werd? Baaslief haalt diplomatiek zijn schouders op: “iedereen mag geloven wat-ie wil.” En zo is het.

laika-en-de-pollenkoning-foto

Försök att översätta till Svenska

LAIKA OCH POLLENKUNGEN

En väldig het julidag i Ängelholms skogerna, kommer en svettig och tungt flämtande man i femtioårsåldern gående mot mig med snabba steg. På skånskan frågar han om jag har sett sin vitfläckad hund. Jag skakar på huvudet -”jag är ledsen”- och följer stigen vidare rikning mot UFO-monumentet.  -Vad?-   U-F-O-monumentet.

Det var den 18 maj 1946 och Gösta Carlsson, 28, cyklar ut till havet för att observera fåglar. Det börjar skymma och han har precis tänt sin pannlampa då han skräms av ett konstigt objekt som dyker upp framför honom. Gösta urskiljer en teleskopmast, ett landningsställ och några utomjordingar. Han konkluderar att det måste väl handla om ett UFO. När rymdskeppet har stigit upp, upptäcker Gösta att hans hela kropp är täckt av ett gult pulver som visar sig vara björkpollen.

Bisarra händelsen inspirerar honom att utveckla ett naturligt pollenpreparat mot prostatit; på det han förtjänar miljoner.

Med dessa miljoner finansierar Gösta en ny ishall i Ängelholm och övertalar han sveriges bästa hockyspelare att komma representera Rögle BK.  Han som var typ kuf blev, genom det här sponsorengagemanget ‘avant la lettre’,  en framgångsrik företagare, med smeknamnet “Pollenkungen.” I 25 år håller han tyst om hur han kom till sin kännedom, rädd för att inte tas på allvar.

Mittemellan björkarna där Gösta stod framför sitt UFO, står numera en miniatyr och markerar betongcirklar rymdskeppets landningsspår. Tacksam för att det finns skugga, vilar jag lite där. Då, som om hon är själv rymdhunden Laika – som känner sig euforisk av livsglädje och vill tydliggöra att hon – tvärtemot tidigara nyheter – visserligen överlevde hennes ensam testuppskjutning i Sputnik2 året 1957 – och bara bytte på Mars Central Station till ett UFO med destination Siberien – som olyckligtvis landade på Siberienväg i Ängelholm i stället för på den frusna ryska hembasen…  Alltså, typ så ursinnigt entusiastiskt, rusar en vitfläckad hund runt Gösta Carlssons UFO-monumentet. På namnet Laika reagerar hon, tyvärr nog, inte.

Det är sjukt varmt, jag går tillbaka. Vid skogskanten överraskes jag: ‘Laika’ har hittat sin husse! Var Gösta Carlsson en smart, teatralisk  företagere eller en krumelur som helt enkelt hade en så stark tro på sin sak att den blev till en riktig succeé? Hussen lyfter axlarna: “alla får tro vad de vill.” Och så är det.

Getagged , , , , , , , ,

Reisgezelschap

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Ze gaat al vele jaren met ons op reis en eigenlijk kun je je geen beter gezelschap wensen; haar sympathieke verschijning doet onmiddellijk ontspannen. Giechelende pubermeisjes willen met haar op de foto en de schipper van een veerpontje knipoogt en zet ons gratis over. Mannen draaien eindeloos om haar heen voor ze naar haar leeftijd durven vragen. Eigenlijk gaat het ze maar om één ding: haar gewoon even aanraken.

Op de camping in Grisslehamn heeft ze al een paar uur in de zon staan flirten als ze beet heeft. Gesterkt door een borreltje of wat durven twee Finse mannen op leeftijd het aan: “wot ae nais bus!”  zeggen ze, met de duim goedkeurend omhoog. “Hou old?” In door drank verwrongen gebrabbel uiten ze zich goedkeurend over de kilometerstand en over de bewezen diensten bij het brandweerkorps van Drunen. Het is zoeken naar woorden met de beschonken mannen. Maar, zo stelt de meest expressieve van de twee luidruchtig vast:  “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish…we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!.”  Hij kijkt erbij alsof we op het punt staan als bloedbroeders een pact te sluiten voor de rest van ons bestaan, enkel omdat we de liefde delen voor deze schoonheid op wielen.

Dat we al de volgende dag naar Åland zullen doorreizen stemt de heren droevig en opgewonden tegelijk.  “Åland! Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er!” Pak een kaart en we vertellen waar het leuk is! Tussen wat folders vind ik een overzichtskaartje. Onze vrienden staren er naar alsof ze nog nooit in hun hele Zweeds-Finse leven zoiets onbenulligs hebben gezien. “Nejmen, dén funkar ju inte!– diepe zucht –  Een paar slappe benen gaan op weg naar een auto om terug te komen met een prachtige, nieuwe wegenatlas. Verrassend trefzeker worden de bladzijden die Åland weergeven, – grrrrats grrrats – uit het boek gescheurd. “You can kéép it, you can kéép it”. Met een mengeling van verbazing en plezier nemen we een dag later, goed geïnformeerd, de veerboot naar Eckerö.

Dat is wat ze oproept, zelfs als ze in kruiptempo bergopwaarts of tegen de wind in het verkeer doet vertragen. Je kunt gewoon niet boos worden op haar gebreken en de tekenen van verval. Na een zwerftocht van weken heeft ze ons, zoals altijd, weer veilig thuis gebracht. Ze liep als een zonnetje en ach, opstartproblemen, die heb ik zelf ook wel es.

Reisgezelschap fotoFörsök att översätta till Svenska

RESESÄLLSKAP

Hon åkte med på våra resor i många år och det finns faktiskt inget bättre resesällskap; hennes sympatiskt utseende gör att man slappnar av omedelbart. Fnissande unga tjejer tar selfies med henne på bakgrunden och färjans skeppare blinkar åt henne och klargör att vi behöver inte betala för överfarten. Män i en viss ålder kan inte låta bli att cirkla runt henne ett bra tag innan de vågar informera efter hennes ålder. Egentligen har de bara ett enda behov: att beröra henne.

På campingen i Grisslehamn har hon ställt sig i härliga solljuset och flörtat några timmar innan hon  har succé. Med modet stärkt av några supar vågar två äldre finska gubbar stegen: “wot ae nais bus!” säger de, med tummen upp för godkännande. “Hou old?” Alkoholen gör deras uttalande lite konstig men vi förstår att mätarställning tilltalar dem och de beundrar bussens gjorda tjänster hos brandkåren i Drunen. Vi letar hårt efter riktiga ord med dessa berusade män. Men, så fastslår han som är mest uttrycksfullt: “it doesn’t matter; we can mix dutch, svenska, english and finnish… we un-der-stánd each other …that’s good, that’s góód!”  Han ger oss blicken som om vi precis har blivit blodsbröder för resten av våra liv, bara eftersom vi alla älskar den här skönhet på hjul.

Att vi ska avresa till Åland redan nästa dag gör våra finska vänner ledsen. Samtidigt brinner de för Åland: “Jo men då måste vi ju visa alla fantastiska platser för er. Ge oss en karta!” Mellan en stapel broschyrer hittar jag en liten översiktskarta. Vännerna stirrar på den som om de aldrig i livet har sett något så bedrövligt. “Nejmen, dén funkar ju inte!”  – djup suck – Ett par slappa ben ge sig iväg till en bil för att hämta en praktfull ny vägkartbok. Med en överraskande bestämdhet rivas Ålands sidorna – grrrats grrrats – ur boken. “You can kéép it, you can kéép it”. Nästa dag åker vi färjan till Eckerö, välinformerade och fortfarande fyllda av känslor av förvåning och nöje.

Det där är vad hon framkallar, även om hon uppehåller trafiken när hon trotsar motvind eller tar sig, i krypfart, upp för branta vägar. Det är helt enkelt omöjligt att bli arg på hennes brister och förfallstecken. Efter många veckor på tur har hon, som hon alltid gjort, skjutsat oss hem på ett tryggt sätt. Hon rullade lysande och ärligt talat, startproblem; dessa har också jag själv ibland.

Getagged , , ,

Zomerspecial

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op de radio mixt het programma Sportzomer de opwinding van de tour de France met nieuws over aanslagen en een staatsgreep. De krant is gestopt met de vertrouwde wekelijkse bijlages en vaste columnisten vallen stil. Om niet achter te blijven bij deze trends was ik van plan bij wijze van zomerspecial mijn favoriete badplaatsen te tippen; de toppers van de Zweedse waterkant.

Ik zou mensen die baden en wandelen willen combineren dan adviseren om in Nationalpark Tiveden bij Vitsand de vermoeide voeten in het water van het Trehörningenmeer te steken.

En ik zou Bökhults badplats, even ten noorden van Älmhult, aanraden. Daar nodigt een fantastische, in verdiepingen gebouwde steiger uit om  -hopla-  het Möckelnmeer in te duiken. Het water is aardedonker en fris maar kalm. Heerlijk om het meer op te zwemmen en ondertussen te turen naar de naaldbossen, hier en daar een houten huis of een opspringende vis.

Wie houdt van grootstedelijke waterpret zou ik het water van de Öresund insturen, ter hoogte van Limhamn. Met uitzicht op “de brug” en Kopenhagen aan de overzijde is het heerlijk badderen en spelen in het zoute water. Overdag kan het druk zijn maar in de vroege ochtend en avond vind je er vooral relaxte wandelaars, “grillers” en baders, in de voor Malmö typerende multicultisfeer.

Natuurlijk zou ik ook schrijven over de oude, volgelopen kalksteengroeve Blå Lagunen op Gotland. Waarin je je, heel verrassend, in mediterrane sferen waant door de combinatie van witte kalksteen en azuurblauw water.

Mijn toetsenbord zou eindeloos kunnen ratelen over de veerbootjes, klippen, intieme baaien en het kraakheldere zeewater van de oostelijke scherenkust bij het pittoreske Öregrund, Gräso en Väddö,. Hoe fijn kan het zijn; het donkere geluid van de diepte onder de waterspiegel, het gevoel van stil op je rug liggen drijven en door het water gedragen te worden.

Tot zover het plan. Het plan dat niks werd omdat het onzinnig is. Beste plekjes worden tot beste plekjes omdat ze uniek voelen of het gevolg zijn van een verkeerd genomen afslag maar vooral omdat je zo’n dag hebt waarop alles meezit; het weer, je humeur, je gezelschap, je haar. Niet omdat iemand zijn best heeft zitten doen op een lijstje.

Tijd voor een schrijfreces…

…plons!

Zomerspecial foto

Försök att översätta till Svenska

På radion blandar programmet ‘Sportzomer’ Tour de Frances sportiva upphetsning med nyheter om terrordåd och ett statsgrepp.  Tidningar har tillfälligt slutat deras vanliga veckobilagor och kolumnisterna håller sig tysta. För att hänga med i dessa trender tänkte jag, som typ sommarspecial, att tipsa mina favorita badplatser; smultronställen vid svenska vatten.

Dem som gillar att kombinera bada och vandra skulle jag då råda att sticka sina trötta fötter i vattnet  i Tivedens Nationalpark, i Vitsand,  vid sjön Trehörningen.

Jag skulle rekommendera Bökhults badplats, lite norr om Småländska Älmhult. Där bjuder en fantastisk brygga med flera våningar, att hoppa rakt in i sjön Möckeln. Vattnet är mörkt och svalt men lugnt. Härligt att simma en bra distans och under tiden kisa skog, hus och ibland en hoppande fisk.

Dem som tycker om storstans vattenskoj skulle jag visa vägen till Limhamn längs Öresunds vattnet. Det är fint att bada och leka i saltvattnet med udsikt på ”bron” och Köpenhamn. Det kan vara livligt där längs küsten men på kvällarna finns det bara relaxade vandrare, ”grillare” och badare, som träffas i Malmös typiska multikulti-atmosfär.

Såklart skulle jag beskriva det gamla kalkbrott Blå Lagunen på Gotland. Där tänker man sig vara i Méditerranée på grund av vitt kalksten och azurblått vatten.

Mitt tangentbord skulle, oändligt slamrande, berätta om färjorna, klipporna, intima vikarna och det klara havsvattnet av östliga skärgården, nära pittoreska Öregrund, Gräsö och Väddö. Hur fint det kan vara; det mörka ljudet från under vatten, känslan av att ligga helt still på ryggen och flyta, att känna sig vara burit, att komma lugnt att inse hur små vi människor egentligen är.

Men det blev ingen topplista. Därför att det är nonsens. Finaste ställen blir finaste ställen eftersom de verkar vara unika, dyker upp oväntat eller eftersom man har en sån dag där allt går bara bra; vädret, humöret, sällskapet, håret. Inte för att någon gjorde sin bäst på en lista.

Alltså, dags för skrivsemester…

…plums!

Getagged , , , , , , , , ,

Fingerfood

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Schiereiland Skanör med Falsterbo lonkt geografisch naar Denemarken, alsof het verlangt naar een gelijkgestemde uit vervlogen tijden. Bij helder weer heb je geen kijker nodig om het buurland te zien. Door het Skåneleden te volgen kom je als wandelaar het schiereiland ongeveer rond. Vogelaars kunnen er hun hart ophalen want de landtong die zich vanuit de kust uitstrekt is een belangrijke tussenstop voor treksoorten; in de herfst passeren er zo’n 500 miljoen. Er zijn kijkhutten en een vogelstation houdt de tellingen bij.

Aan de rand van het door landbouw gedomineerde landschap ligt een kilometers lange strook van  wit zand, dat zacht is als poedersuiker. De Rough Guide bestempelt dat strand als een van de mooiste van Europa. Ook de Zweden zelf vinden het witte zand lekker aan hun voeten, doorgaans moeten ze het aan zee doen met stenen klippen, keienstrand of “grus.”  Op zomerse dagen kan het dan ook druk zijn op Falsterbo. En vandaag is zo’n dag…

Een rechte weg leidt de badgasten vanuit het dorp naar zee. De weg kruist een natuurgebied, waar de strandplevieren waden en kluten op zoek zijn naar slakjes. Zij blijven, beter dan ikzelf, kalm onder de stoet kekke zonnebrillen, strakke surfpakken, kleurige bikini’s en strandballen die voorbijtrekt, op weg naar een plekje in het zand en verkoeling in de golven.

Zomers is het ook bij “Linda’s Fingermat.” Vanuit een havenrestaurantje van nog geen 12 vierkante meter serveert Linda Hansson Letelier haar zelfgemaakte cubanas, churrascos en andere heerlijke hapjes onder het motto: “eten is liefde, eten is gemeenschap, cultuur en geschiedenis.”  De liefde voor koken stamt al uit de kinderjaren, toen Linda haar inwonende Chileense oma Teresa hielp in de keuken. Tegenwoordig zijn grote pannen nodig in huize Hansson Letelier, want naast man Christopher schuiven aan de eettafel dagelijks 5 zonen, waaronder 2 tweelingen, aan.

Dat ze zingt op bruiloften en partijen, werkt als lerares en ook nog tijd vond om mee te doen aan het TV-programma “Sveriges Mästerkock”  tekent de levenslust van Linda. Hoewel het eigenlijk al sluitingstijd is, maakt ze nog een heerlijke empanada met zelfgemaakte salsa en neemt ze zelfs even tijd voor een praatje.

Een terras dat verwarmd wordt door zon en gastvrijheid, fingerfood om je vingers bij af te likken, wit zand dat schuurt in de sandalen. Soms gaat genieten vanzelf.

Fingerfood foto

Försök att översätta till Svenska

FINGERFOOD

Halvön Skanör med Falsterbo sneglar geografiskt västerut mot Danmark, som om på en likasinnad från det förflutna. När vädret är klart behövs ingen kikare för att se grannlandet. Genom att vandra Skåneleden går man ungefär runt hela halvön. Den som älskar fåglar ska känner sig fullständigt lyckligt där; omkring 500 miljoner flyttfåglar passerar över sydvästra udden varje höst. Det finns fågellokaler och en fågelstation räknar och registrerar antal och sorter.

Längs utkanten av en landskap domineras av jordbruk ligger en kilometerlång sandstrand med vit sand, finkornig som florsocker. I Rough Guiden rankade den där stranden som en av Europas bästa. Även svenskarna själv tycker mycket om den vita sanden under fötterna, de är van vid att strand består av stenklippor, stenblock eller grus. Alltså, på en riktig sommardag kan det vara livligt i Falsterbo. Och idag är en sån där dag…

En rakt väg leder badgäster från byn till havet. Vägen korsar ett naturområde, där den svartbenta strandpipare och skärfläcka letar efter små sniglar. Olik mig, påverkas de inte av tåget med fräsiga solglasögonen, tajta surfkostymer, färgrika bikinis och strandbål som passerar, på väg till ett ställe i sanden och svalkan i vågorna.

Sommarkännslor finns också hos “Linda’s Fingermat.” I en bistrobod i hamnen, som mäter bara typ 12 kvadratmeter, serverar Linda Hansson Letelier hennes hemmagjorda cubanas, churrascos och andra goda matbitar. Kärleken till matläggning började redan under hennes barndom, när Linda hjälpte till hennes chilensk farmor Teresa i köket. Numera behövs det stora grytor hemma hos familjen Hansson Lettelier, därför att det sätter sig, utom maken Christopher, fem söner, varav två tvillingar, vid köksbordet.

Att hon sjunger på bröllop och begravningar, jobbar som lärare och även hittades tid att delta i “Sveriges Mästerkock”, antyder att Linda måste ha en stark livsenergi. Även om det egentligen är dags att stänga, fixar hon en härlig empanada med salsasås och tar hon till och med tid för ett samtal.

En terras värmas av gästfrihet och eftermiddagssolen, riktig god fingermat, vit sand som kliar i sandalerna. Ibland är det lätt att njuta.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Getagged , , , , , ,

Angelina

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Als er een Zweedse hemel bestaat reserveer ik daar graag een plaats voor Angelina.

Winkelen met dochters is overzichtelijk in Kalmar. Van de Lagerhaus, Indiska en Åhléns worden we alle drie blij, er is een goed gesorteerde second-hand en genoeg fijne cafeetjes om neer te strijken voor een fika.

De middag loopt op z’n eind als het spontane winkelen plaats maakt voor een strategie; de dochters gaan nog een kledingzaak in en ik stap naar binnen bij Gerda’s te & kaffeehandel. Moe maar innig tevreden met de aanschaf van een zakje “saltade lakrits fiskar” van de firma Kolsvart uit Malmö en handgeschepte grön guavethee herschik ik mijn rugzak. Op naar de laatste boodschap van het lijstje; een flesje witte wijn uit de Systembolaget. Gek… bij de kassa kan ik mijn portemonnee niet vinden en vreemd, mijn telefoon ook niet.

Nog es rustig kijkenen nog es….niks!

Geen paniek! GEEN PANIEK!!!

Terugdenken: laatste winkel? Gerda’s, daar heb ik nog betaald.

Gerda’s is vlakbij maar helaas; er is niks gevonden.

Ben ik dan toch bestolen? Waar was ik daarvoor? Het pashokje in de Åhléns?

In snelle pas terug erheen. Ja!  –zucht van verlichting-  Daar ligt, op de grond, mijn telefoon. Die moet uit mijn broek gegleden zijn bij het omkleden.

Dat is tenminste één zorg minder.

Ik zie dat ik een berichtje heb ontvangen: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina.”

Huh? Ongelofelijk! Bellen!

Een rustige, warme vrouwenstem vertelt dat mijn portemonnee inderdaad is gevonden, op het bankje waar ik mijn rugzak ompakte. Op de visitekaartjes stond een telefoonnummer dat hoorde bij de naam op de diverse pasjes, zo heeft ze me bereikt. Als ik op haar wacht op Stortorget komt ze hem brengen.

Ze komt hem gewoon brengen!

Mijn vertrouwen in de mensheid stijgt tot een heerlijk onrealistische hoogte. Voor de derde keer binnen een uur ga ik bij Gerda’s naar binnen, huppelend nu. De keuze valt op een puntzak bonbons van Malmös Chokladfabrik (dochterlief betaalt.)

Op Stortorget sta ik met tranen in mijn ogen een wildvreemde vrouw te knuffelen. Maar deze reddende engel snapt het en neemt glimlachend de chocolaatjes aan. Binnen een uur verloor én vond ik mijn telefoon en portemonnee.

Graag dus een plaats voor Angelina daarboven in de wolken. Wacht even… – ik verzin dit niet – ANGELina?  Zou ze er stiekem al vandaan gekomen zijn?

 

Angelina foto

Försök att översätta till Svenska

Om det finns en svensk himmel, så boka jag gärna en plats för Angelina där.

Shoppa med döttrar i Kalmar är översiktlig. Lagerhaus, Indiska en Åhlens gör oss alla tre glada, det finns en bra second-hand och nog fina caféer för en fika.

När eftermiddagen nästan tar slut förvandlas spontaniteten i strategi; döttrarna går in i ytterligare en butik och jag kliver in i Gerda’s te & kafeehandel. Trött men mycket nöjd med min påse “saltade lakrits fiskar” av firman Kolsvart från Malmö och en annan påse med grön guave-te, packar jag om min ryggsäck. Redo att hämta sista ämnet av listan; en flaska vitvin från Systembolaget.

Konstigt..vid kassan hittar jag inte min plånbok och -nej!?- även ingen mobiltelefon.

Titta igen, lugnt nu…och igen…inget!

Ingen panik! INGEN PANIK!!!

Tänka tillbaka: sista affär? Gerda’s, där har jag ju betalt.

Butiken är i närheten men tyvärr; ingen plånbok eller mobil hittas där.

Blev jag ändå bestulen? Var var jag innan jag var hos Gerda’s?  Åhléns provrummet!

Med snabba steg tillbaka dit. Ja! -djup suck- Där ligger, på golvet, min mobiltelefon. Den måste har glidit ut ur byxfickan när jag bytte om.

Nu har jag åtminstone ett bekymmer mindre.

Jag ser att jag fått ett meddelande: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina”

Vad? Otroligt! Ring!

En lugn, varm kvinnoröst berättar att min plånbok hittades, på banken där jag packade om min ryggsäck. På visitkort upptäcktes telefonnumret som korresponderade med namnet på olika plastkort, så hittade hon mig. Om jag ska vänta på henne vid Stortorget kommer hon dit.

Hon kommer helt enkelt mot mig för att lämna tillbaka plånboken!

Mitt förtroende i mänskligheten stiger till en härlig orealistisk höjd. Jag går in i Gerda’s för tredje gången på drygt en timme, jag nästan dansar. Den här gången väljer jag en strut praliner från Malmös Chokladfabrik (dottern betalar)

På Stortorget kramar jag, med tårar i ögonen, en total okänd kvinna. Men den där räddande ängel förstår och tar emot chokladerna med ett leende. I senaste timme tappade jag plånbok och telefon men hittade tillbaka både två.

Alltså, vänligen en plats i himmelen för Angelina. Men vänta… – jag hittar inte på det här – ANGELina? Smygkommer hon kanske uppifrån? 

Getagged , , ,

Met kraai heen en hond terug

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op een dag rinkelt de telefoon van Lukas Joel. “Meneer, ik ben van plan naar Zweden te verhuizen en ik heb een 28 jaar oude kraai die niet meer kan vliegen. Mag ik die wel meenemen?”  Lukas Joel is honorair consul van Zweden, hij is het een en ander gewend maar deze vraag verrast hem. Praktisch redeneert hij dat als de kraai had kunnen vliegen, deze ook op eigen gelegenheid naar Zweden had kunnen gaan. “Dus neemt u hem maar mee.” Het telefoontje is voor Joel het begin van een vreemd avontuur, waarover hij vorig jaar het boek “Met kraai heen en hond terug” schreef.

Lukas Joel is oprecht geïnteresseerd in de verhalen van mensen en bereid ze te helpen. Zo ervaar ik dat, als ik hem ontmoet in Groningen. Met genoegen vertelt hij nog es over zijn ervaringen met Dolf Geertsema.

Geertsema, een vijftiger, emigreert in 2007 met zijn kraai naar Zweden. Vijf jaar later schakelen zijn ouders Joel in omdat ze zich op afstand ernstige zorgen maken. Zoonlief heeft grote financiële problemen en leeft sociaal totaal geïsoleerd. Na een eerste analyse van de situatie concludeert Joel dat een verzoek als dit weliswaar niet tot zijn taken als honorair consul behoort maar dat hij deze mensen toch wil bijstaan.

Als lezer kijk je als het ware over de schouder van Joel mee met zijn missie. Hoewel bijna feitelijk beschreven, deel je als vanzelf zijn verbazing over de familie Geertsema. Een aaneenschakeling ontdekkingen maakt duidelijk hoe het Dolf Geertsema heeft ontbroken aan dat wat Joel nou juist bezit; mensenkennis, initiatief en logisch denkvermogen. Bovendien houden ouders en zoon elkaar stevig gevangen in een destructief gedragspatroon, dat zelfs door landsgrenzen niet te doorbreken blijkt. Het boek is dan ook geen successtory over Joel of een schets van een simpelweg mislukte emigratie, maar vooral het verhaal over de fascinerende familie Geertsema.

Emigratieverhalen leveren al jaren aardige televisie op. Een huis blijkt een krot en aannemers onbetrouwbaar. In handen-en-voeten-taal worden boodschappen gedaan en van heimwee vervulde kinderen worden getroost met een hondje. Lukas Joel is stellig:

“Of je nu uit economische motieven emigreert of vanwege een oorlogssituatie, of je succesvol zult zijn in je nieuwe land is afhankelijk van de mate waarin je integreert en de taal onder de knie weet te krijgen. Jezelf iets anders wijsmaken kan dodelijk zijn.”  

 

“Met kraai heen en hond terug” door Lukas Joel,  uitgeverij Nobelman ISBN13   9789491737145

 Met kraai heen en hond terug foto

Försök att översätta till svenska

MED KRÅKA DIT, MET HUND TILLBAKA

En dag ringer Lukas Joels telefonen. “Herre, jag planerar att flytta till Sverige. Jag har en 28 gammal kråka, som kan inte flyga. Får jag ta den med?” Lukas Joel är Sveriges honorärkonsul i Nederländerna, han är van vid att få olika typer av frågor men det här ämnet överraskar honom. Praktiskt funderar han att om kråkan kunde ha flugit, den kunde ha tagit sig till Sverige självständigt. “Alltså, ta kråkan med dig.” För Lukas Joel är samtalet början av en aventyr som han har skrivit en bok om: ”Met kraai heen, met hond terug” (“Med kråka dit, med hund tillbaka”.)

Lukas Joel är uppriktigt intresserat i människors historier och villig att hjälpa dem. Det är mitt intryck, när vi mötas i Groningen. Gärna berättar han mer om sina upplevelser med Dolf Geertsema.

Det är 2007 när Geertsema, en man i femtioårsåldern, emigrerar till Sverige. Fem år senare kontakter hans föräldrar Joel eftersom de oroar sig väldigt mycket över honom. Deras son har stora finansproblem och lever social total isolerad. Efter en första analys konkluderar Joel att begäran tillhör inte precis uppgifterena av en honarärkonsul men att han ändå vill bistå dessa människor.

Som läsare tittar man på saken från Joels perspektiv. Även om han använder en konkret skrivstil, delar man givetvis sin förvåning över familjen Geertsema. En lång följd upptäckter tydliggör hur Dolf saknar allt Joel ju har, nämligen: kunskap om människans beteende, initiativ och förmågan att tänka logiskt. Dessutom håller föräldrarna och sonen varandra fången i ett destruktivt beteendemönster, som även inte verkar kunna brytas av landsgränserna. Boken är därför ingen succéehistoria om Joel eller bara en skiss av en misslyckad emigration, men framför allt en berättelse om fascinerande familjen Geertsema.

Sen länge är emigrationshistorier en källa för färgrika tv-program. En hus visar sig vara en kåk och byggare opålitligt. När man handlar användes hand och fot språk och barn som lider av hemlängtan tröstas med en ny hund. Lukas Joel är bestämd:

“Om du nu emigrerar av ekonomiska skäl eller på grund av en krigssituation, att bli framgångsrik i ditt nya land beror på graden du integrerar och lär dig språket. Att blunda för det kan vara dödande” 

 

“Met kraai heen en hond terug” av Lukas Joel,  Förlag: uitgeverij Nobelman, ISBN13   9789491737145

Getagged , , ,

Laat…lopen!

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Om geen ongelukken te veroorzaken heb ik wat Zweeds bijgeleerd.  Styrbord is stuurboord, babord is bakboord, een drag is een haal, åror zijn riemen. En bij een noodstop geldt: hårt sätt i!  Hiermee moet ik klaar zijn voor een roeitochtje in Zweedse wateren.

Het boothuis van Kalmars roeivereniging ligt verscholen achter de tribunes van sportcomplex Frederiksskans. De dames waar ik te gast ben zijn de respectabele leeftijd van 70 jaar al ver voorbij. Het is de eerste keer dat ze uitvaren, sinds de winterstop in november. De herenploeg heeft die ochtend de boot al in het water gelegd. Het is een prachtige houten “vier-met-stuur” waarin geboordroeid wordt. Met mijn strakke tight en feloranje shirt voel ik me een beetje misplaatst te midden van de bescheiden, ongecompliceerde dames. Maar vooruit, de zon schijnt en we gaan ervoor.

Met beheerste slagen varen we weg van de steiger. Stuurvrouw Karin is rustig, duidelijk en introduceert een commando dat ik niet heb ingestudeerd: “ligg…vila!” Letterlijk vertaald betekent het “rust!”, synoniem van het Nederlandse commando “laat…lopen.” Maar “vila!” is hier veel meer dan het stilhouden van de riemen. Bij “vila” nemen de dames tijd om rustig om zich heen te kijken.

Ze wijzen me op de bosrijke eilandjes die we passeren en op een drijvende sauna die je kunt huren. Ze mopperen op de hinderlijk schijtende Canadese ganzen, die weer terug gekeerd zijn uit het zuiden. En ze verbazen zich over een boom, waarin zich een kolonie reigers gevestigd heeft en waarvan de takken het gewicht maar amper kunnen dragen. We maken ruimte voor een zwaan die zeer overtuigend duidelijk maakt dat we zijn nest te dicht naderen. In het zeewater bij de Ölandsbrug houden we veilig boord en laten de boot deinen op de golven. Bij “vila!” vallen boot, lijf en omgeving samen. Eeuwenoud ambacht, vereende menselijke krachten, wind en water; sterker dan ooit neem ik het waar.

Met precisie legt Karin aan bij de steiger. Nu snap ik waarom de dames zo blij waren dat de boot al in het water lag; het ding is loodzwaar en moet met een kar uit het water worden getrokken. Ze zijn misschien niet zo snel als de teams van de grote verenigingen uit Göteborg, Uppsala, Lund of Stockholm, maar stoer en sterk zijn ze; deze gastvrije roeidames.

Probeer in Kalmar de opengestelde atletiekbaan van Frederiksskans (Frederiksskansgatan 6), de beachvolleybalvelden op Stensö, huur een kano ( https://www2.kalmar.com/sv/se-gora/a12496/paddla-i-kalmars-kanaler/detaljer ) of een drijvende sauna ( http://kalmarbastuflotte.se/ )

 

Laat Lopen foto

Försök att översätta till Svenska:

VILA!

Eftersom jag vill inte orsaka olyckor, har jag lärt mig några ord svenska till. Styrbord betyder stuurboord, babord betyder bakboord, ett drag betyder een haal, riemen kallas för åror. Och när det gäller ett nödstopp säger man: ”hårt sätt i!” Med dessa ord i huvudet är jag redo för en roddtur i svenska vatten.

Kalmar roddklubbens ladan ligger lite dold bakom sportstadion Frederiksskans. Damerna jag träffar har en respektabel ålder av minst 70 år. Idag är det första gången de samlas, sedan vinterstopp i november. Ett lag herrar har lämnad kvar båten i vattnet den här morgon. Det är en fin enkelårs träbåt, en fyra med styrman. Klädd i tight och en tröja i nästan fluorescerande orange känner jag mig lite obekväm mellan de här blygsamma, okonstlade damerna. Men kom igen, solen skiner, nu kör vi!

Vi färdas lugnt ifrån bryggan. Styrkvinna Karin är trevlig, bestämmd och introducerar ett roddkommando jag inte lärde mig på svenska: “vila!” Bokstavligt betyder det “rust!”, synonym till nederländsk kommandot “laat…lopen!” Men “vila!” innebär mycket mer här än bara att hålla årorna stilla. Vid “vila!” tar damerna tid att titta runt omkring sig.

De påpekar skogsrika öar som vi passerar och en bastuflotte som man kan hyra. De muttrar om bajsande kanadensiska gässen, som har nu kommit tillbaka söderifrån. Och de förvånar sig om ett träd, där en hägrarkoloni har bosatt sig och varav grenarna viker sig under fåglarnas vikt. Vi väjer för en svan, som övertygande klargör att vi närmar oss boet för nära. På havsvattnet vid Ölandsbron har vi årbladen liggande på vattnet och svallar båten på vågorna. Vid “vila!” sammanfaller båten, kroppen och omgivningen. Urgammal hantverk, förenad mänsklig kraft, vind och vattnet förnimmar jag starkare än någonsin.

Med mycket precision lägger Karin till vid bryggan. Nu förstår jag varför damerna var så glada att den redan låg i vattnet; båten är väldigt tung och måste dras upp ur vattnet med en kärra. De kanske är inte så snabbt som lagen från Göteborgs, Uppsalas, Lunds eller Stockholms stora roddklubbarna. Men tuffa och starka är de; de här gästfria damroddare.

 

Prova i Kalmar: Frederiksskans friidrotsbana (Frederiksskansgatan 6), hyra en kanot ( https://www2.kalmar.com/sv/se-gora/a12496/paddla-i-kalmars-kanaler/detaljer ) eller en bastuflotte ( http://kalmarbastuflotte.se/ )

Getagged , , , ,