Zomerspecial

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op de radio mixt het programma Sportzomer de opwinding van de tour de France met nieuws over aanslagen en een staatsgreep. De krant is gestopt met de vertrouwde wekelijkse bijlages en vaste columnisten vallen stil. Om niet achter te blijven bij deze trends was ik van plan bij wijze van zomerspecial mijn favoriete badplaatsen te tippen; de toppers van de Zweedse waterkant.

Ik zou mensen die baden en wandelen willen combineren dan adviseren om in Nationalpark Tiveden bij Vitsand de vermoeide voeten in het water van het Trehörningenmeer te steken.

En ik zou Bökhults badplats, even ten noorden van Älmhult, aanraden. Daar nodigt een fantastische, in verdiepingen gebouwde steiger uit om  -hopla-  het Möckelnmeer in te duiken. Het water is aardedonker en fris maar kalm. Heerlijk om het meer op te zwemmen en ondertussen te turen naar de naaldbossen, hier en daar een houten huis of een opspringende vis.

Wie houdt van grootstedelijke waterpret zou ik het water van de Öresund insturen, ter hoogte van Limhamn. Met uitzicht op “de brug” en Kopenhagen aan de overzijde is het heerlijk badderen en spelen in het zoute water. Overdag kan het druk zijn maar in de vroege ochtend en avond vind je er vooral relaxte wandelaars, “grillers” en baders, in de voor Malmö typerende multicultisfeer.

Natuurlijk zou ik ook schrijven over de oude, volgelopen kalksteengroeve Blå Lagunen op Gotland. Waarin je je, heel verrassend, in mediterrane sferen waant door de combinatie van witte kalksteen en azuurblauw water.

Mijn toetsenbord zou eindeloos kunnen ratelen over de veerbootjes, klippen, intieme baaien en het kraakheldere zeewater van de oostelijke scherenkust bij het pittoreske Öregrund, Gräso en Väddö,. Hoe fijn kan het zijn; het donkere geluid van de diepte onder de waterspiegel, het gevoel van stil op je rug liggen drijven en door het water gedragen te worden.

Tot zover het plan. Het plan dat niks werd omdat het onzinnig is. Beste plekjes worden tot beste plekjes omdat ze uniek voelen of het gevolg zijn van een verkeerd genomen afslag maar vooral omdat je zo’n dag hebt waarop alles meezit; het weer, je humeur, je gezelschap, je haar. Niet omdat iemand zijn best heeft zitten doen op een lijstje.

Tijd voor een schrijfreces…

…plons!

Zomerspecial foto

Försök att översätta till Svenska

På radion blandar programmet ‘Sportzomer’ Tour de Frances sportiva upphetsning med nyheter om terrordåd och ett statsgrepp.  Tidningar har tillfälligt slutat deras vanliga veckobilagor och kolumnisterna håller sig tysta. För att hänga med i dessa trender tänkte jag, som typ sommarspecial, att tipsa mina favorita badplatser; smultronställen vid svenska vatten.

Dem som gillar att kombinera bada och vandra skulle jag då råda att sticka sina trötta fötter i vattnet  i Tivedens Nationalpark, i Vitsand,  vid sjön Trehörningen.

Jag skulle rekommendera Bökhults badplats, lite norr om Småländska Älmhult. Där bjuder en fantastisk brygga med flera våningar, att hoppa rakt in i sjön Möckeln. Vattnet är mörkt och svalt men lugnt. Härligt att simma en bra distans och under tiden kisa skog, hus och ibland en hoppande fisk.

Dem som tycker om storstans vattenskoj skulle jag visa vägen till Limhamn längs Öresunds vattnet. Det är fint att bada och leka i saltvattnet med udsikt på ”bron” och Köpenhamn. Det kan vara livligt där längs küsten men på kvällarna finns det bara relaxade vandrare, ”grillare” och badare, som träffas i Malmös typiska multikulti-atmosfär.

Såklart skulle jag beskriva det gamla kalkbrott Blå Lagunen på Gotland. Där tänker man sig vara i Méditerranée på grund av vitt kalksten och azurblått vatten.

Mitt tangentbord skulle, oändligt slamrande, berätta om färjorna, klipporna, intima vikarna och det klara havsvattnet av östliga skärgården, nära pittoreska Öregrund, Gräsö och Väddö. Hur fint det kan vara; det mörka ljudet från under vatten, känslan av att ligga helt still på ryggen och flyta, att känna sig vara burit, att komma lugnt att inse hur små vi människor egentligen är.

Men det blev ingen topplista. Därför att det är nonsens. Finaste ställen blir finaste ställen eftersom de verkar vara unika, dyker upp oväntat eller eftersom man har en sån dag där allt går bara bra; vädret, humöret, sällskapet, håret. Inte för att någon gjorde sin bäst på en lista.

Alltså, dags för skrivsemester…

…plums!

Getagged , , , , , , , , ,

Fingerfood

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Schiereiland Skanör med Falsterbo lonkt geografisch naar Denemarken, alsof het verlangt naar een gelijkgestemde uit vervlogen tijden. Bij helder weer heb je geen kijker nodig om het buurland te zien. Door het Skåneleden te volgen kom je als wandelaar het schiereiland ongeveer rond. Vogelaars kunnen er hun hart ophalen want de landtong die zich vanuit de kust uitstrekt is een belangrijke tussenstop voor treksoorten; in de herfst passeren er zo’n 500 miljoen. Er zijn kijkhutten en een vogelstation houdt de tellingen bij.

Aan de rand van het door landbouw gedomineerde landschap ligt een kilometers lange strook van  wit zand, dat zacht is als poedersuiker. De Rough Guide bestempelt dat strand als een van de mooiste van Europa. Ook de Zweden zelf vinden het witte zand lekker aan hun voeten, doorgaans moeten ze het aan zee doen met stenen klippen, keienstrand of “grus.”  Op zomerse dagen kan het dan ook druk zijn op Falsterbo. En vandaag is zo’n dag…

Een rechte weg leidt de badgasten vanuit het dorp naar zee. De weg kruist een natuurgebied, waar de strandplevieren waden en kluten op zoek zijn naar slakjes. Zij blijven, beter dan ikzelf, kalm onder de stoet kekke zonnebrillen, strakke surfpakken, kleurige bikini’s en strandballen die voorbijtrekt, op weg naar een plekje in het zand en verkoeling in de golven.

Zomers is het ook bij “Linda’s Fingermat.” Vanuit een havenrestaurantje van nog geen 12 vierkante meter serveert Linda Hansson Letelier haar zelfgemaakte cubanas, churrascos en andere heerlijke hapjes onder het motto: “eten is liefde, eten is gemeenschap, cultuur en geschiedenis.”  De liefde voor koken stamt al uit de kinderjaren, toen Linda haar inwonende Chileense oma Teresa hielp in de keuken. Tegenwoordig zijn grote pannen nodig in huize Hansson Letelier, want naast man Christopher schuiven aan de eettafel dagelijks 5 zonen, waaronder 2 tweelingen, aan.

Dat ze zingt op bruiloften en partijen, werkt als lerares en ook nog tijd vond om mee te doen aan het TV-programma “Sveriges Mästerkock”  tekent de levenslust van Linda. Hoewel het eigenlijk al sluitingstijd is, maakt ze nog een heerlijke empanada met zelfgemaakte salsa en neemt ze zelfs even tijd voor een praatje.

Een terras dat verwarmd wordt door zon en gastvrijheid, fingerfood om je vingers bij af te likken, wit zand dat schuurt in de sandalen. Soms gaat genieten vanzelf.

Fingerfood foto

Försök att översätta till Svenska

FINGERFOOD

Halvön Skanör med Falsterbo sneglar geografiskt västerut mot Danmark, som om på en likasinnad från det förflutna. När vädret är klart behövs ingen kikare för att se grannlandet. Genom att vandra Skåneleden går man ungefär runt hela halvön. Den som älskar fåglar ska känner sig fullständigt lyckligt där; omkring 500 miljoner flyttfåglar passerar över sydvästra udden varje höst. Det finns fågellokaler och en fågelstation räknar och registrerar antal och sorter.

Längs utkanten av en landskap domineras av jordbruk ligger en kilometerlång sandstrand med vit sand, finkornig som florsocker. I Rough Guiden rankade den där stranden som en av Europas bästa. Även svenskarna själv tycker mycket om den vita sanden under fötterna, de är van vid att strand består av stenklippor, stenblock eller grus. Alltså, på en riktig sommardag kan det vara livligt i Falsterbo. Och idag är en sån där dag…

En rakt väg leder badgäster från byn till havet. Vägen korsar ett naturområde, där den svartbenta strandpipare och skärfläcka letar efter små sniglar. Olik mig, påverkas de inte av tåget med fräsiga solglasögonen, tajta surfkostymer, färgrika bikinis och strandbål som passerar, på väg till ett ställe i sanden och svalkan i vågorna.

Sommarkännslor finns också hos “Linda’s Fingermat.” I en bistrobod i hamnen, som mäter bara typ 12 kvadratmeter, serverar Linda Hansson Letelier hennes hemmagjorda cubanas, churrascos och andra goda matbitar. Kärleken till matläggning började redan under hennes barndom, när Linda hjälpte till hennes chilensk farmor Teresa i köket. Numera behövs det stora grytor hemma hos familjen Hansson Lettelier, därför att det sätter sig, utom maken Christopher, fem söner, varav två tvillingar, vid köksbordet.

Att hon sjunger på bröllop och begravningar, jobbar som lärare och även hittades tid att delta i “Sveriges Mästerkock”, antyder att Linda måste ha en stark livsenergi. Även om det egentligen är dags att stänga, fixar hon en härlig empanada med salsasås och tar hon till och med tid för ett samtal.

En terras värmas av gästfrihet och eftermiddagssolen, riktig god fingermat, vit sand som kliar i sandalerna. Ibland är det lätt att njuta.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Getagged , , , , , ,

Angelina

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Als er een Zweedse hemel bestaat reserveer ik daar graag een plaats voor Angelina.

Winkelen met dochters is overzichtelijk in Kalmar. Van de Lagerhaus, Indiska en Åhléns worden we alle drie blij, er is een goed gesorteerde second-hand en genoeg fijne cafeetjes om neer te strijken voor een fika.

De middag loopt op z’n eind als het spontane winkelen plaats maakt voor een strategie; de dochters gaan nog een kledingzaak in en ik stap naar binnen bij Gerda’s te & kaffeehandel. Moe maar innig tevreden met de aanschaf van een zakje “saltade lakrits fiskar” van de firma Kolsvart uit Malmö en handgeschepte grön guavethee herschik ik mijn rugzak. Op naar de laatste boodschap van het lijstje; een flesje witte wijn uit de Systembolaget. Gek… bij de kassa kan ik mijn portemonnee niet vinden en vreemd, mijn telefoon ook niet.

Nog es rustig kijkenen nog es….niks!

Geen paniek! GEEN PANIEK!!!

Terugdenken: laatste winkel? Gerda’s, daar heb ik nog betaald.

Gerda’s is vlakbij maar helaas; er is niks gevonden.

Ben ik dan toch bestolen? Waar was ik daarvoor? Het pashokje in de Åhléns?

In snelle pas terug erheen. Ja!  –zucht van verlichting-  Daar ligt, op de grond, mijn telefoon. Die moet uit mijn broek gegleden zijn bij het omkleden.

Dat is tenminste één zorg minder.

Ik zie dat ik een berichtje heb ontvangen: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina.”

Huh? Ongelofelijk! Bellen!

Een rustige, warme vrouwenstem vertelt dat mijn portemonnee inderdaad is gevonden, op het bankje waar ik mijn rugzak ompakte. Op de visitekaartjes stond een telefoonnummer dat hoorde bij de naam op de diverse pasjes, zo heeft ze me bereikt. Als ik op haar wacht op Stortorget komt ze hem brengen.

Ze komt hem gewoon brengen!

Mijn vertrouwen in de mensheid stijgt tot een heerlijk onrealistische hoogte. Voor de derde keer binnen een uur ga ik bij Gerda’s naar binnen, huppelend nu. De keuze valt op een puntzak bonbons van Malmös Chokladfabrik (dochterlief betaalt.)

Op Stortorget sta ik met tranen in mijn ogen een wildvreemde vrouw te knuffelen. Maar deze reddende engel snapt het en neemt glimlachend de chocolaatjes aan. Binnen een uur verloor én vond ik mijn telefoon en portemonnee.

Graag dus een plaats voor Angelina daarboven in de wolken. Wacht even… – ik verzin dit niet – ANGELina?  Zou ze er stiekem al vandaan gekomen zijn?

 

Angelina foto

Försök att översätta till Svenska

Om det finns en svensk himmel, så boka jag gärna en plats för Angelina där.

Shoppa med döttrar i Kalmar är översiktlig. Lagerhaus, Indiska en Åhlens gör oss alla tre glada, det finns en bra second-hand och nog fina caféer för en fika.

När eftermiddagen nästan tar slut förvandlas spontaniteten i strategi; döttrarna går in i ytterligare en butik och jag kliver in i Gerda’s te & kafeehandel. Trött men mycket nöjd med min påse “saltade lakrits fiskar” av firman Kolsvart från Malmö och en annan påse med grön guave-te, packar jag om min ryggsäck. Redo att hämta sista ämnet av listan; en flaska vitvin från Systembolaget.

Konstigt..vid kassan hittar jag inte min plånbok och -nej!?- även ingen mobiltelefon.

Titta igen, lugnt nu…och igen…inget!

Ingen panik! INGEN PANIK!!!

Tänka tillbaka: sista affär? Gerda’s, där har jag ju betalt.

Butiken är i närheten men tyvärr; ingen plånbok eller mobil hittas där.

Blev jag ändå bestulen? Var var jag innan jag var hos Gerda’s?  Åhléns provrummet!

Med snabba steg tillbaka dit. Ja! -djup suck- Där ligger, på golvet, min mobiltelefon. Den måste har glidit ut ur byxfickan när jag bytte om.

Nu har jag åtminstone ett bekymmer mindre.

Jag ser att jag fått ett meddelande: “Hello, please call me. I found something that belongs to you. Best regards, Angelina”

Vad? Otroligt! Ring!

En lugn, varm kvinnoröst berättar att min plånbok hittades, på banken där jag packade om min ryggsäck. På visitkort upptäcktes telefonnumret som korresponderade med namnet på olika plastkort, så hittade hon mig. Om jag ska vänta på henne vid Stortorget kommer hon dit.

Hon kommer helt enkelt mot mig för att lämna tillbaka plånboken!

Mitt förtroende i mänskligheten stiger till en härlig orealistisk höjd. Jag går in i Gerda’s för tredje gången på drygt en timme, jag nästan dansar. Den här gången väljer jag en strut praliner från Malmös Chokladfabrik (dottern betalar)

På Stortorget kramar jag, med tårar i ögonen, en total okänd kvinna. Men den där räddande ängel förstår och tar emot chokladerna med ett leende. I senaste timme tappade jag plånbok och telefon men hittade tillbaka både två.

Alltså, vänligen en plats i himmelen för Angelina. Men vänta… – jag hittar inte på det här – ANGELina? Smygkommer hon kanske uppifrån? 

Getagged , , ,

Met kraai heen en hond terug

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op een dag rinkelt de telefoon van Lukas Joel. “Meneer, ik ben van plan naar Zweden te verhuizen en ik heb een 28 jaar oude kraai die niet meer kan vliegen. Mag ik die wel meenemen?”  Lukas Joel is honorair consul van Zweden, hij is het een en ander gewend maar deze vraag verrast hem. Praktisch redeneert hij dat als de kraai had kunnen vliegen, deze ook op eigen gelegenheid naar Zweden had kunnen gaan. “Dus neemt u hem maar mee.” Het telefoontje is voor Joel het begin van een vreemd avontuur, waarover hij vorig jaar het boek “Met kraai heen en hond terug” schreef.

Lukas Joel is oprecht geïnteresseerd in de verhalen van mensen en bereid ze te helpen. Zo ervaar ik dat, als ik hem ontmoet in Groningen. Met genoegen vertelt hij nog es over zijn ervaringen met Dolf Geertsema.

Geertsema, een vijftiger, emigreert in 2007 met zijn kraai naar Zweden. Vijf jaar later schakelen zijn ouders Joel in omdat ze zich op afstand ernstige zorgen maken. Zoonlief heeft grote financiële problemen en leeft sociaal totaal geïsoleerd. Na een eerste analyse van de situatie concludeert Joel dat een verzoek als dit weliswaar niet tot zijn taken als honorair consul behoort maar dat hij deze mensen toch wil bijstaan.

Als lezer kijk je als het ware over de schouder van Joel mee met zijn missie. Hoewel bijna feitelijk beschreven, deel je als vanzelf zijn verbazing over de familie Geertsema. Een aaneenschakeling ontdekkingen maakt duidelijk hoe het Dolf Geertsema heeft ontbroken aan dat wat Joel nou juist bezit; mensenkennis, initiatief en logisch denkvermogen. Bovendien houden ouders en zoon elkaar stevig gevangen in een destructief gedragspatroon, dat zelfs door landsgrenzen niet te doorbreken blijkt. Het boek is dan ook geen successtory over Joel of een schets van een simpelweg mislukte emigratie, maar vooral het verhaal over de fascinerende familie Geertsema.

Emigratieverhalen leveren al jaren aardige televisie op. Een huis blijkt een krot en aannemers onbetrouwbaar. In handen-en-voeten-taal worden boodschappen gedaan en van heimwee vervulde kinderen worden getroost met een hondje. Lukas Joel is stellig:

“Of je nu uit economische motieven emigreert of vanwege een oorlogssituatie, of je succesvol zult zijn in je nieuwe land is afhankelijk van de mate waarin je integreert en de taal onder de knie weet te krijgen. Jezelf iets anders wijsmaken kan dodelijk zijn.”  

 

“Met kraai heen en hond terug” door Lukas Joel,  uitgeverij Nobelman ISBN13   9789491737145

 Met kraai heen en hond terug foto

Försök att översätta till svenska

MED KRÅKA DIT, MET HUND TILLBAKA

En dag ringer Lukas Joels telefonen. “Herre, jag planerar att flytta till Sverige. Jag har en 28 gammal kråka, som kan inte flyga. Får jag ta den med?” Lukas Joel är Sveriges honorärkonsul i Nederländerna, han är van vid att få olika typer av frågor men det här ämnet överraskar honom. Praktiskt funderar han att om kråkan kunde ha flugit, den kunde ha tagit sig till Sverige självständigt. “Alltså, ta kråkan med dig.” För Lukas Joel är samtalet början av en aventyr som han har skrivit en bok om: ”Met kraai heen, met hond terug” (“Med kråka dit, med hund tillbaka”.)

Lukas Joel är uppriktigt intresserat i människors historier och villig att hjälpa dem. Det är mitt intryck, när vi mötas i Groningen. Gärna berättar han mer om sina upplevelser med Dolf Geertsema.

Det är 2007 när Geertsema, en man i femtioårsåldern, emigrerar till Sverige. Fem år senare kontakter hans föräldrar Joel eftersom de oroar sig väldigt mycket över honom. Deras son har stora finansproblem och lever social total isolerad. Efter en första analys konkluderar Joel att begäran tillhör inte precis uppgifterena av en honarärkonsul men att han ändå vill bistå dessa människor.

Som läsare tittar man på saken från Joels perspektiv. Även om han använder en konkret skrivstil, delar man givetvis sin förvåning över familjen Geertsema. En lång följd upptäckter tydliggör hur Dolf saknar allt Joel ju har, nämligen: kunskap om människans beteende, initiativ och förmågan att tänka logiskt. Dessutom håller föräldrarna och sonen varandra fången i ett destruktivt beteendemönster, som även inte verkar kunna brytas av landsgränserna. Boken är därför ingen succéehistoria om Joel eller bara en skiss av en misslyckad emigration, men framför allt en berättelse om fascinerande familjen Geertsema.

Sen länge är emigrationshistorier en källa för färgrika tv-program. En hus visar sig vara en kåk och byggare opålitligt. När man handlar användes hand och fot språk och barn som lider av hemlängtan tröstas med en ny hund. Lukas Joel är bestämd:

“Om du nu emigrerar av ekonomiska skäl eller på grund av en krigssituation, att bli framgångsrik i ditt nya land beror på graden du integrerar och lär dig språket. Att blunda för det kan vara dödande” 

 

“Met kraai heen en hond terug” av Lukas Joel,  Förlag: uitgeverij Nobelman, ISBN13   9789491737145

Getagged , , ,

Laat…lopen!

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Om geen ongelukken te veroorzaken heb ik wat Zweeds bijgeleerd.  Styrbord is stuurboord, babord is bakboord, een drag is een haal, åror zijn riemen. En bij een noodstop geldt: hårt sätt i!  Hiermee moet ik klaar zijn voor een roeitochtje in Zweedse wateren.

Het boothuis van Kalmars roeivereniging ligt verscholen achter de tribunes van sportcomplex Frederiksskans. De dames waar ik te gast ben zijn de respectabele leeftijd van 70 jaar al ver voorbij. Het is de eerste keer dat ze uitvaren, sinds de winterstop in november. De herenploeg heeft die ochtend de boot al in het water gelegd. Het is een prachtige houten “vier-met-stuur” waarin geboordroeid wordt. Met mijn strakke tight en feloranje shirt voel ik me een beetje misplaatst te midden van de bescheiden, ongecompliceerde dames. Maar vooruit, de zon schijnt en we gaan ervoor.

Met beheerste slagen varen we weg van de steiger. Stuurvrouw Karin is rustig, duidelijk en introduceert een commando dat ik niet heb ingestudeerd: “ligg…vila!” Letterlijk vertaald betekent het “rust!”, synoniem van het Nederlandse commando “laat…lopen.” Maar “vila!” is hier veel meer dan het stilhouden van de riemen. Bij “vila” nemen de dames tijd om rustig om zich heen te kijken.

Ze wijzen me op de bosrijke eilandjes die we passeren en op een drijvende sauna die je kunt huren. Ze mopperen op de hinderlijk schijtende Canadese ganzen, die weer terug gekeerd zijn uit het zuiden. En ze verbazen zich over een boom, waarin zich een kolonie reigers gevestigd heeft en waarvan de takken het gewicht maar amper kunnen dragen. We maken ruimte voor een zwaan die zeer overtuigend duidelijk maakt dat we zijn nest te dicht naderen. In het zeewater bij de Ölandsbrug houden we veilig boord en laten de boot deinen op de golven. Bij “vila!” vallen boot, lijf en omgeving samen. Eeuwenoud ambacht, vereende menselijke krachten, wind en water; sterker dan ooit neem ik het waar.

Met precisie legt Karin aan bij de steiger. Nu snap ik waarom de dames zo blij waren dat de boot al in het water lag; het ding is loodzwaar en moet met een kar uit het water worden getrokken. Ze zijn misschien niet zo snel als de teams van de grote verenigingen uit Göteborg, Uppsala, Lund of Stockholm, maar stoer en sterk zijn ze; deze gastvrije roeidames.

Probeer in Kalmar de opengestelde atletiekbaan van Frederiksskans (Frederiksskansgatan 6), de beachvolleybalvelden op Stensö, huur een kano ( https://www2.kalmar.com/sv/se-gora/a12496/paddla-i-kalmars-kanaler/detaljer ) of een drijvende sauna ( http://kalmarbastuflotte.se/ )

 

Laat Lopen foto

Försök att översätta till Svenska:

VILA!

Eftersom jag vill inte orsaka olyckor, har jag lärt mig några ord svenska till. Styrbord betyder stuurboord, babord betyder bakboord, ett drag betyder een haal, riemen kallas för åror. Och när det gäller ett nödstopp säger man: ”hårt sätt i!” Med dessa ord i huvudet är jag redo för en roddtur i svenska vatten.

Kalmar roddklubbens ladan ligger lite dold bakom sportstadion Frederiksskans. Damerna jag träffar har en respektabel ålder av minst 70 år. Idag är det första gången de samlas, sedan vinterstopp i november. Ett lag herrar har lämnad kvar båten i vattnet den här morgon. Det är en fin enkelårs träbåt, en fyra med styrman. Klädd i tight och en tröja i nästan fluorescerande orange känner jag mig lite obekväm mellan de här blygsamma, okonstlade damerna. Men kom igen, solen skiner, nu kör vi!

Vi färdas lugnt ifrån bryggan. Styrkvinna Karin är trevlig, bestämmd och introducerar ett roddkommando jag inte lärde mig på svenska: “vila!” Bokstavligt betyder det “rust!”, synonym till nederländsk kommandot “laat…lopen!” Men “vila!” innebär mycket mer här än bara att hålla årorna stilla. Vid “vila!” tar damerna tid att titta runt omkring sig.

De påpekar skogsrika öar som vi passerar och en bastuflotte som man kan hyra. De muttrar om bajsande kanadensiska gässen, som har nu kommit tillbaka söderifrån. Och de förvånar sig om ett träd, där en hägrarkoloni har bosatt sig och varav grenarna viker sig under fåglarnas vikt. Vi väjer för en svan, som övertygande klargör att vi närmar oss boet för nära. På havsvattnet vid Ölandsbron har vi årbladen liggande på vattnet och svallar båten på vågorna. Vid “vila!” sammanfaller båten, kroppen och omgivningen. Urgammal hantverk, förenad mänsklig kraft, vind och vattnet förnimmar jag starkare än någonsin.

Med mycket precision lägger Karin till vid bryggan. Nu förstår jag varför damerna var så glada att den redan låg i vattnet; båten är väldigt tung och måste dras upp ur vattnet med en kärra. De kanske är inte så snabbt som lagen från Göteborgs, Uppsalas, Lunds eller Stockholms stora roddklubbarna. Men tuffa och starka är de; de här gästfria damroddare.

 

Prova i Kalmar: Frederiksskans friidrotsbana (Frederiksskansgatan 6), hyra en kanot ( https://www2.kalmar.com/sv/se-gora/a12496/paddla-i-kalmars-kanaler/detaljer ) eller en bastuflotte ( http://kalmarbastuflotte.se/ )

Getagged , , , ,

Slangenkuil

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op basisschool ‘De Bijgaard’ leerden we alles over de natuur uit een boek. De educatieve tekst werd  aangevuld met levensechte illustraties opdat we die natuur ook in werkelijkheid zouden herkennen. Voor het hoofdstuk over slangen had de tekenaar zich uitgeleefd op een enorme adderkop. De roodbruine spleetogen en opengesperde kaak met giftanden spatten dreigend van de bladzijden. Dat was teveel voor mijn tere kinderziel. Het was alsof het boek gloeide als ik het in handen nam, ik durfde het niet in te kijken. Met paperclipjes werden de betreffende bladzijdes op slot gezet, zodat mijn ‘kennis der natuur’ doorontwikkeld kon worden. Het proefwerk over slangen mocht ik overslaan.

Mijn angst bleef niet onopgemerkt. Klasgenoot Daan vond het wel grappig. Hij greep zijn kans en hield een spreekbeurt over slangen. Veel had hij niet te vertellen, was achteraf de kritiek van de juf. Des te meer wilde hij laten zien; fotoboeken vol schubbige ellende, hypnotiserende ogen en in wurggreep gehouden prooien. Ik lag er nachten wakker van. – Dank je Daan! –

Jarenlang vermeed ik de heide en waagde ik mij alleen het bos in met stevige bergschoenen of laarzen. Totdat ik tijdens een wandeling door mijn gezelschap enthousiast gewezen werd op geritsel naast het pad. Een adder kruiste onze route. De vriend, niet op de hoogte van mijn slangenpaniek, nam me bij de hand en liep met me naar het beest toe. Er was, anders dan mijn biologieboek had gesuggereerd, geen sprake van gevaar. De angst stroomde weg. ‘Exposure’ heet dat en het werkt.

Als ik een adder was dan koos ik de Äleklint op Öland als mijn habitat. Op deze kustrots bieden meidoornstruiken, grassen en steenkuilen beschutting. De typisch bleekroze Ölandsteen warmt al in het voorjaar heerlijk op; een ideale plaats om te ontwaken uit de winterstand en te genieten van de kleine hagedis, bloeiende mossen, orchideeën en wildemanskruid.

In de absolute stilte zou ik wat liggen turen over het water van de Kalmarsund, dat zo helder is dat je vanaf klifhoogte tot op de bodem kunt kijken. Aan de ene kant ligt Blå Jungfrun, aan de andere kant is de oeroude burcht van Borgholm te zien. Bij zonsondergang zou ik het aanleggen met een soortgenoot; een vaalbruine, grijze of zo’n type met kenmerkende zigzagtekening. Het wemelt ervan.

Äleklint is een paradijsje voor adders én mensen.

 

(Äleklinta vind je ruim 10 km ten noorden van Borgholm. Vanaf weg 136 is een afslag gemarkeerd. Vanaf Äleklinta voert een mooie sintelweg pal langs de kust noordwaarts. Langs het pad vind je oude vissershutten, restanten steenindustrie, ‘raukar’ en héél veel orchideeën)

Slangenkuil foto

Försök att översätta till Svenska

ORMPARADIS

I grundskolan ‘De Bijgaard’ lärde vi oss allt om naturen ur en bok. Lärorika texten kompletterades av verklighetstrogen illustrationer så att vi skulle känna igen den där naturen i verkliga livet. I kapitlet om ormar hade tecknaren använt hele hans talang för att skapa ett enormt huggormshuvud. Rödbruna ögonen och vidöppna käkarna med gifttänder smällde hotande ifrån sidorna. Det orkade inte min känsliga barnsjäl. Det var liksom boken brände när jag tog den i händerna, jag vågade inte titta i. Beträffande sidorna gömdes med gem. På det sättet kunde jag ändå fortsätta inhämta kunskap om naturen. Provet om ormar fick jag släppa.

Min ångest såklart bemärktes. En klasskamrat som hette Daan, tyckte det var jätte lustigt. Han passade på när det var hans tur att hålla föreläsning för klassen. Ämnet blev “ormar” men han hade faktiskt inte så mycket att berätta om, kritiserade fröken efteråt. Desto mer ville han framvisa; bildböcker fulla av fjällhud-elände, hypnotiserande ögonen och rov som ströps. Under flera nätter hade jag svårt att sova. -Tack ska du ha, Daan!-

Under många år undvek jag heden och bara gick in i skogen med stövlar eller terrängskor på fötterna. Tills jag en gång gjorde en vandring och mitt sällskap entusiastiskt bemärkte ett lågt ljud i stigkanten. En huggorm korsade vägen. Vännen, som visste inte om min ormpanik, tog min hand och långsamt gick vi fram till djuret. Det fanns, i motsats till biologibokens intrycket, ingen fara. Ångesten försvann. Det kallas för ‘exposure’ och det funkar.

Om jag vore en huggorm då skulle jag välja Äleklint som mitt habitat. På denna kustklippa ger hagtornbuskar, tork gräs och stengropar bra skydd. Typisk blektrosa Ölandsten värmer redan i våren; en fin plats att vakna ur vinterläget och njuta skogsödla, blomstrande mossor, orkidéer och backsippa.

I absolut ro skulle jag ligga och stirra ut över Kalmarsunds kustvatten, som är så klart att man kan titta på havsbotten från klinthöjden. På ena sidan ses Blå Jungfrun, på andra sidan ser man Borgholms slottsruin. När solen hade gått ner, skulle jag flörta med en annan orm; en blekbrun, grå eller en sån typ med tydligt zigzagmönster. Det finns mer än nog där.

Äleklint är paradiset, för både huggormar och människor.

 

(Äleklinta hittas drygt 10 km norr om Borgholm. Från vägen 136 är avfarten markerad. Från Äleklinta slingrar en liten grusväg norrut längs kusten. Där kan man hitta gamla sjöbodar, rester från gammal stenindustri, raukar och en otalig mängd orkidéer.)

 

 

Getagged , , , , , , ,

Bankrovers

BANKROVERS

(SVENSK ÖVERSÄTTNING FINNS NEDANFÖR FOTON)

Op een warme julidag in 2004 blokkeert de Zweedse politie ons de weg. Toelichting krijgen we niet, het is “legitimatie graag”, waarna onze auto van binnen en van buiten grondig wordt geïnspecteerd. Met hun indrukwekkende wapens en kogelwerende vesten lijken deze Kling en Klang in niets op hun knullige, door Pippi klassiek geworden collega’s. In de kranten lezen we waarom: de levensgevaarlijke Tony Olsson is uit detentie ontsnapt.

Zeg ´Malexander` en bij veel Zweden lopen de rillingen over de rug. Het is kort voor drie uur 28 mei 1999 als Tony Olsson, Andreas Axelsson en Jackie Arklöv zwaar bewapend de Östgöta Enskilda bank in Kisa overvallen. Op hun vlucht schieten ze agenten Olle Borén en Robert Karlström, die op dat moment hun ronde doen nabij Malexander, lafhartig door het hoofd.

Zweden reageert geschokt, zeker als blijkt dat neo-nazistische motieven een rol spelen bij de roof. Opmerkelijk. Hoe kan het dat Jackie Arlöv, adoptiefkind, geboren in Liberia en bepaald niet het prototype van het ‘Arische ras’, moordt uit naam van neo-nazisten?  De verklaring geeft hij in 2012 zelf. Arlöv vertelt dat het hem niet lukte om zijn draai in de Zweedse samenleving te vinden. Jarenlang dekte hij zijn sociale geklungel en onzekerheid toe met onverschilligheid. Toen hij zich eindelijk gekend voelde, eerst als huursoldaat in Bosnië en later door zijn neo-nazistische kameraden, deed hij ijskoud alles wat van hem gevraagd werd. Van de ideologie heeft hij inmiddels afstand genomen, die was eigenlijk bijzaak.

Het is riskant om de woorden van een tot levenslang veroordeelde moordenaar serieus te nemen. En er is absoluut geen excuus voor zoveel geweld. Maar met ‘onverschilligheid’ heeft Arlöv mogelijk wel een sleutelbegrip te pakken. Het wegkijken van lastige situaties is als een vals zoethoudertje dat uiteindelijk via een zeurende cariës en rotte kiezen, veel ellende kan veroorzaken. Niet alleen destijds in Malexander maar ook nu, in Europa en ver daarbuiten.

Goed nieuws dan. Als reactie op de Malexandermoorden zegden ruim 80 mensen hun lidmaatschap van nazistische organisaties op. Kling en Klang arresteerden, tot ieders grote opluchting, Tony Olsson, al 2 dagen na zijn ontsnapping.

En Malexander is weliswaar een dorp met herdenkingsstenen, maar ook een heerlijke plaats om te vertoeven. Op een mountainbike, in een bootje op het uitgestrekte Sommenmeer of op het terras van ‘Fem rum och kök’. Onmogelijk om onverschillig te zijn voor dit dorp met verhaal.

 

Info Malexander (engels):  http://www.malexander.se/English.aspx                                              Fem rum och kök (engels): http://www.xn--femrumochkk-0fb.se/defaulteng.asp

Bankkrovers foto svt.se

Försök att översätta till Svenska

BANKRÅNARE

På en varm dag i juli blockeras vägen av svenska poliser. Vi får ingen förklaring, det är bara “legitimation, tack”, varefter bilen inspekteras grundligt, innan- och utanför. På grund av de är tung beväpnad och bär skottsäkra västar liknar den här Kling och Klang inte alls deras klumpiga klassiska kollegor, känt från Pippifilmer. I tidningarna läser vi varför: livsfarliga Tony Olsson har rymt från fängelset.

När man säger ‘Malexander’, många svenskar fortfarande skälver. Klockan är strax före tre, den 28 maj 1999, när Tony Olsson, Andreas Axelsson en Jackie Arklöv med dragna vapen rånar Östgöta Enskilda bank i Kisa. På deras flykt skjuter de, fegt och rakt i huvedet, ihjäl poliser Olle Borén en Robert Karlström, som har precis stannat nära Malexander, så att de kan observera bilar som passerar.

Hela Sverige är chockerat, inte minst när det visar sig att neo-nazistiska motiv spela roll. Märkligt. Varför skulle Jackie Arlöv, adoptivbarn, född i Liberia och vist ingen bra förebild av ‘ariska rasen’ döda i neo-nazisternas namn?  Förklaringen ger han själv i 2012.  Arlöv säger att han kände sig väldig misslyckad i svenska samhället. Under en lång tid skylde han sociala ikompetenser och osäkerhet bakom likgiltighet. Då han äntligen kände sig accepterad, först som legosoldat i Bosnien och senare av sina neo-nazistiska polare, gjorde han iskallt allt som förväntades göra. Under tiden har han distanserat sig från ideologien, för den var egentligen bisak.

Det är riskabelt att ta seriöst ord av en mördare, dömd till livstids fängelse. Och det finns absolut ingen ursäkt för så mycket våld. Men med ordet ‘likgiltighet’ nämnde Arlöv kanske väl ett nyckelbegrepp. Att titta bort från jobbiga situationer är som att hålla ett barn lugnt med sötsaker även om man vet att det leder till tandröta och mycket mer eländet. Det gällde inte bara då, i Malexander men även nu och här, i Europa och långt utanför Europas gränser.

Dags för goda nyheter. Som reaktion på Malexandermorden lämnade drygt 80 medlemmar sina nazistiska organisationer. Kling och Klang häktade, till mångas stora lättnad, Tony Olsson, redan 2 dagar efter hans rymning.

Och Malexander är onekligen en by med minnestenar, men också en härligt ställe att uppehålla dig. På mountainbike, med en båt ut på sjön Sommen eller på terrassen hos ‘Fem rum och kök’. Det är omöjligt att vara likgiltigt för den här byn med sin historia.

Info Malexander (svenska): http://www.malexander.se/

Fem rum och kök (svenska): www.femrumochkök.se

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Getagged , , , , , , ,
Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 111 andere volgers